Behoud Usseleres is teken van beschaving PDF Afdrukken E-mail

Behoud Usseleres is teken van beschaving

De gemeentelijke plannen om de Usseleres om te vormen tot bedrijventerrein liggen momenteel ter beoordeling bij de Raad van State. Eind deze maand heeft de Raad zitting en in november komt ze met een uitspraak. De aanblik van de verwaarloosde Usseleres doet ieder die liefde voelt voor het Twentse landschap pijn in het hart. Het is tijd dat we serieus gaan nemen wat ons hart en het land ons te vertellen hebben. Alleen een fundamentele bezinning op wat we met onze economische groeidwang aanrichten, kan helpen een uitweg te vinden richting een duurzame toekomst. Wij roepen de gemeente Enschede op zich alsnog zelf te bezinnen en van koers te durven veranderen.

Door Hans Kuipers en Kirsten Kuipers-Knot

De Usseleres vormt een uniek landschap, ontstaan uit de eeuwenlange samenwerking van de mens met natuur en landschap. Wie als wandelaar of fietser het essenlandschap doorkruiste kon tot begin jaren negentig de harmonie in het landschap ervaren. De huidige verwaarlozing van dit prachtige gebied en de plannen het op de schop te nemen, zijn symptomen van een dieper liggend probleem. Onze hang naar geld en vrees voor armoede maakt dat we bereid zijn binnen een tijd van enkele decennia de schatten en erfenis van onze voorouders te verkwanselen. Laten we wakker worden over wat we doen.

Jazeker, er is behoefte aan werkgelegenheid. Jazeker, we hebben verantwoordelijkheid voor de lange termijn ontwikkeling van onze regionale economie. Juist met het oog op de belangen van onze kinderen en de generaties na hen. Het kompas dat we tot nu toe hanteren, werkt echter niet meer. Economische groei nastreven met eenzijdige aandacht voor korte termijn financieel rendement is zeer gevaarlijk. Wereldwijd is te zien wat deze beperkte blik voor grote ecologische en sociale schade aanricht en hoe ze onze economie ondermijnt.

Als korte termijn belangen overheersen - inclusief politieke scoringsdrang en de doorgaande ontwikkeling van bedrijventerreinen - gaat verloren wat van echte waarde is. Veel inheemse volkeren zijn gewend anders te kijken. Ze eren hun voorouders tot tenminste zeven generaties terug. En bij elke beslissing over erfgoed en toekomst achten ze de belangen van zeven toekomstige generaties even hoog als de eigen belangen.

We kunnen veel leren van deze manier van besluitvorming. Ze maakt vanzelf dat we ons blikveld verruimen en zien dat we deel uitmaken van een groter geheel, de aarde, waar we allen uit voortkomen en van afhankelijk zijn. Waar we de aarde, de natuur en elkaar schade doen, doen we onszelf en onze eigen aard geweld aan. Zogenaamd economische rationalisaties die alleen korte termijn belangen dienen, doen pijn aan ons hart. Ons hart is als een als een wekker die afgaat als we het pad van wijsheid verlaten. De kwestie is: zijn we bereid te luisteren naar die signalen?

De grote uitdaging van dit tijdsgewricht is het vinden van een  nieuwe, duurzame koers voor onze economie en samenleving. We hebben in het industriële tijdperk systemen en productie- en consumptiepatronen gecreëerd die fundamenteel schade doen aan onze aardse huis. In de biosfeer, de dunne leefbare laag rond de aarde, breiden de problemen zich uit. We staan voor een aantal grote opgaven: 1. Hoe maken we ons onafhankelijk van eindige fossiele grondstoffen die bij gebruik het klimaat verstoren? 2. Hoe slagen we erin kringlopen systematisch te sluiten, zo dat gifstoffen zich niet langer opstapelen? 3. Hoe kunnen we onze economie ontwikkelen zonder door te gaan met het aantasten van de ruimte voor natuur en landschap? We zijn in ons bestaan immers compleet van aardse ecosystemen afhankelijk. We liggen op ramkoers. Het is hoog tijd overstag te gaan richting een economie die het leven dient. We zijn lokaal en regionaal aan zet om dat te realiseren.

Beschavingen ontwikkelen zich vanuit aspiratie om ‘the common good’ – het collectieve belang - te dienen, rekening houdend met individuele belangen. Wat ons lief is, hoort daarin centraal te staan. Het is verheugend te zien dat er vanuit studenten en docenten van de Saxion Hogeschool initiatieven zijn om op zo’n nieuwe, open en verbindende manier te kijken en werken. Zij gaven de aanzet voor een andere omgang met de Usseleres, uitgaande van haar unieke landschappelijke kwaliteiten.

Wie het gebaande pad verlaat en rondkijkt, ziet tal van duurzame alternatieven voor de huidige zeer kostbare plannen. Bijvoorbeeld initiatieven gericht op revitalisering van agrarische functies via teelt van nieuwe of juist hele zeldzame, meer winstgevende gewassen, de opzet van stadsboerderijen, duurzame energieproductie, streekproducten, recreatie en toerisme, zorgboerderijen en kleinschalige bedrijvigheid. Kijkend naar demografische trends, heeft de krimpregio Twente meer dan genoeg ruimte voor bedrijven binnen de bestaande voorraad. Er staat zoveel leeg en onderbenut. Investeer in de kwaliteit  daarvan.

Hoe kunnen we de liefde voor ons landschap onze motor laten zijn? De gemeente Enschede heeft hier een kans alsnog te gaan luisteren en een verlichte koers te varen. Het getuigt van moed, eerlijkheid en grootsheid te durven terugkomen op eerder genomen besluiten. Omarm studenten en burgerinitiatief, leer samenwerken met oog op de lange termijn. Start ook met het omscholen van de medewerkers van het gemeentelijk grondbedrijf tot werkers aan duurzame regionale ontwikkeling. Niet nog meer land op de schop nemen, maar meer leren doen met wat ons al gegeven is. Het is een teken van beschaving ons historisch erfgoed en landschap daarbij te achten en koesteren, zeker ook de unieke en eeuwenoude Usseleres.

Hans Kuipers is inwoner van Usselo, Kirsten Kuipers-Knot is oud-inwoner van Usselo en onderzoeker aan de Radboud Universiteit Nijmegen op het gebied van Duurzame Ontwikkeling.

 

(884 woorden)

Contact:

Kirsten Kuipers-Knot, 024-3240473 / 06-19350928